Digiles herfst: onderzoekend leren en aan de slag met een dromenvanger

Sssssst dromenvanger!

Een heerlijke techniekles in de herst. Inclusief een buitenactiviteit (verzamelen) en onderzoek naar herfstkleuren.

In deze les gaan de kinderen een eigen dromenvanger maken met behulp staaldraad, wol en herfstattributen. Ze verzamelen zelf herfsbladeren en gaan op onderzoek naar de kleuren van de herfst. Onderzoekend en ontwerpend leren gecombineerd met techniek.

Duur: 60-120 minuten
Aantal leerlingen: Individueel
Niveau: Middenbouw basisonderwijs
Wereld van techniek: Voeding en Natuur
Interesse: Natuur en Fantasie
Kerndoelen: 40, 41, 44 en 46

Direct naar het leerlingdeel

DOCENTHANDLEIDING

De docenthandleiding kun je lekker digitaal lezen vanaf je tablet of je opent en print de PDF. Net wat jij fijn vind.

Naar de PDF

Kerndoelen SLO

Kerndoel 40; De leerlingen leren in de eigen omgeving veel voorkomende planten en dieren onderscheiden en benoemen en leren hoe ze functioneren in hun leefomgeving.
Kerndoel 41; De leerlingen leren over de bouw van planten, dieren en mensen en over de vorm en functie van hun onderdelen
Kerndoel 44: De leerlingen leren bij producten uit hun eigen omgeving relaties te leggen tussen de werking, de vorm en het materiaalgebruik.
Kerndoel 46; De leerlingen leren dat de positie van de aarde ten opzichte van de zon leidt totnatuurverschijnselen zoals seizoenen en dag-/nachtritme.

Benodigdheden

Herfstspullen (blaadjes, kastanjes, proppen, besjes, noten)
Staaldraad (bv TIG lasdraad 1,6 mm) of wilgentakkken (chenille-, elecitriciteitsdraad kan eventueel ook, elke stevige buigbare draad is bruikbaar)
Ducttape om de uiteindes te verbinden
Wol
Optioneel: meer versiering (veertjes)

Introductie (15 min)

Start met een kort gesprek over herfstkleuren en waarom bladeren van groen naar geel, oranje of rood veranderen. Gebruik de uitlegvideo hiernaast. Vertel dat bladeren chlorofyl (groene kleurstof oftwel bladgroen) bevatten, wat belangrijk is voor het maken van voedingsstoffen in de zomer. In de herfst breekt het chlorofyl af, waardoor de andere kleuren zichtbaar worden. Vaak hebben de kinderen al de leukste verhalen over de herfstspullen die ze verzameld hebben. Laat ze vertellen wat ze hebben en waar ze dit gevonden hebben.

Stel vragen zoals:

Welke kleuren zie je nog als het groen weg is? Waarom denk je dat die zichtbaar worden?
Welke bomen en kleuren ken jij allemaal?
Hoe zou je een kleurrijk herfstblad langer kunnen bewaren?

Uitleg voor de leerkracht: Bladeren veranderen in de herfst niet echt van kleur, maar ze laten juist hun echte kleur zien. In de lente en zomer zit er veel groene kleurstof (chlorofyl = bladgroen) in de bladeren. Die groene kleur bedekt alle andere kleuren.
Als het kouder wordt en de dagen korter worden, verdwijnt die groene kleur langzaam — en dan zie je eindelijk de gele, oranje en rode kleuren die al die tijd al verstopt zaten in het blad. Eiken worden vaak bruin, berken geel, en esdoorns felrood of oranje. Zo lijkt het bos net een schilderij. Zie hieronder de afbeeldingen hoe het bladgroen zich langzaam terugtrekt via de nerf van de bladeren in de bomen.

Fun facts over de herfst: Een bos ruikt anders in de herfst. De geur van “herfst” komt van afbrekende bladeren die stoffen vrijlaten — een soort natuurlijke parfum van het bos.

Kern (60-120 min)

Een dromenvanger is een traditioneel object uit de cultuur van de Native Americans (indianen: Ojibweg). Het werd oorspronkelijk gemaakt om nare dromen te vangen en goede dromen door te laten. Men gaat ervan uit dat hemel doorweekt is met dromen. De dromenvanger bestaat meestal uit een ring, waarin een web van draden wordt geweven en versierd met natuurlijke materialen zoals veren en kralen. De kleur van de dromenvanger vertegenwoordigt een van de 4 elementen:

Element	Kleur
vuur	rood, goudgeel
water	zeegroen, wit
aarde	zwart, bruin
lucht	blauw

Onderzoeksvragen voor kinderen:

Waarom werd de dromenvanger gemaakt?
Welke betekenis hebben de kleuren en materialen?
Wat denk je dat de dromenvanger zou kunnen vangen?
Hoe zou jij een dromenvanger ontwerpen om een bepaald doel te bereiken, zoals geluk of creativiteit?

Stap één: Ontwerp

Gebruik het leerlingenblad om kinderen hun ontwerp te laten tekenen. Gebruik deze later voor de reflectie of deze ook te maken was. Geef korte instructie, hoe moeilijker ze tekenen, hoe lastiger het ook te maken is, ze moeten dus goed nadenken wat ze kunnen verbinden. Op het leerlingenblad staat ook een grafische weergave van het proces.

Stap twee: Maak de ring

Basis maken: Laat de kinderen de ring voorbereiden door deze te buigen uit staal of wilgen. Let op uiteindes kunnen scherp zijn. Zet de ring indien nodig vast met tape. Daarna laat je de kinderen deze stevig om te wikkelen met wol. Dit vormt de basis van hun dromenvanger.

Draadjes in de ring spannen. Verschillende stukken wol bevestigen aan de ring. De makkelijke weg is dwars over heen en weer, maar je kunt draden ook in elkaar haken Lukt het om ook daadwerkelijk de draadjes te spannen en een mooi patroon te weven?

Stap drie: Versieren

Herfstbladeren en natuurlijke elementen toevoegen: Laat de kinderen bladeren, veertjes en andere herfstmaterialen aan hun ring bevestigen. Dit kan met een lijmpistool of door de elementen in de wol te steken.

Hangdraadjes maken. Knoop verschillende draadjes aan de ring. Eventueel kun je ook macramee knopen maken. Tip: zoek op internet naar formats voor deze knopen.

Afronding (10 min)

Vraag de kinderen hun dromenvanger aan de klas te presenteren en te beschrijven:

Wat betekent deze dromenvanger voor hen?
Hoe hebben ze hun kleuren en bladeren gekozen?

Vervolgonderzoek thuis: Geef de opdracht om thuis te observeren hoe lang de bladeren in hun dromenvanger hun kleur behouden. Bespreek in een latere les:

“Wat merk je op aan de bladeren? Veranderen ze nog?”
“Hoe kun je herfstkleuren zo lang mogelijk mooi houden? Wat zou je kunnen proberen?

Extra Tip voor de Leerkracht: Moedig de kinderen aan om foto’s te maken van hun dromenvanger, zodat ze de kleurenverandering over tijd kunnen vastleggen en vergelijken met elkaar. Dit zorgt voor een blijvende betrokkenheid bij het onderwerp en geeft een waardevol inzicht in kleurbehoud.

Ruim samen op, Bedank de leerlingen voor hun inzet en enthousiasme.

Variaties/differentieren

Dit is bij uitstek een les die ook goed combineert met buitenspelen. Duik de herfst in en verzamel zoveel mogelijk mooie bladeren, kastanjes, eikels en andere versierelementen.
Voeg lichtelementjes toe aan de dromenvanger, maak met behulp van een knoopcel en led lampjes een oplichtende schakeling.
Lasdraad laat zich ook goed solderen, dus heb je soldeerbouten, dan kun je deze ook aan elkaar solderen. Of maak gebruik van kabelschoentjes (doorverbinders) om te verbinden.
Sluit af met dromen. Laat kinderen onderzoek doen naar hun dromen. Leuk item van schooltv hieronder.